:: Profilaktyka uzależnień
Profilaktyka uzależnień oraz przykładowe programy profilaktyczne w Polsce.
Zwalczanie uzależnień jest zadaniem niezmiernie trudnym i jak wskazuje praktyka jest wiele form rzeczywiście skutecznych. Ponadto zachodzące w naszym kraju zmiany ustrojowe powodują, iż zainteresowanie zjawiskiem nieco osłabło, stąd zmniejszył się zakres działań profilaktycznych, prewencyjnych i wychowawczo- terapeutycznych, co warunkowane jest ograniczeniem możliwości finansowych państwa i przesunięciem głównych punktów zainteresowania na sprawy gospodarcze. Podejmowane kroki zaradcze mają często charakter deklaratywny, propagandowy i nie konsekwentny, a co gorsza równie często do głosu dochodzą koncepcje rozwiązań radykalnych, prohibicyjnych, zakazująco- ograniczających, znajdujących coraz szerszy społeczny oddźwięk. Skuteczna profilaktyka musi mieć charakter systemowy, gdzie społeczne oddziaływania rozpoczynają się od rodziny, zaś kończą na wyspecjalizowanych instytucjach leczniczych, pomocowych i terapeutycznych. Niewielką efektywność ma karanie uzależnień i wprowadzanie zabiegów prohibicyjnych (profilaktyka restrykcyjna). Terapia, której podstawę stanowi przekonanie, iż należy wyeliminować pierwotne przyczyny stanowiące podłoże uzależnienia, też nie może wykazać się wystarczającą efektywnością, gdyż wykształcony nałóg jest tak silny, że niełatwo go wyeliminować w sposób trwały. Czasem skuteczne jest leczenie oparte na mechanizmach warunkowania, polegające na przekształceniu- wygaszeniu starego destrukcyjnego nawyku i zastąpieniu go nowym, konstruktywnym. Trudno wyeliminować w ten sposób pierwotne przyczyny uzależnienia, które stanowią wystarczające pozytywne wzmocnienie dla osoby uzależnionej. Terapia ta opiera się na bodźcach awersyjnych, a znacznie bardziej efektywne byłoby tu stosowanie wzmocnień pozytywnych, które jednak trudno stworzyć. Skutecznymi sposobami w uzależnieniu jest stosowanie form terapii grupowej i samopomocowej, gdyż dostarczają one jednostce społecznego wsparcia dla jej wysiłków poradzenia sobie z problemem.
Pomoc osobom uzależnionym może płynąć z pracy socjalnej, pomocy medycznej, programom edukacyjnym oraz ruchów samopomocowych.
Kategoria : Profilaktyka | Comment (0)
:: Ogólny obraz zjawiska alkoholizmu
Niestety obraz, jaki zaznaczył się w Polsce nie jest zadowalający i optymistyczny, gdyż populacja osób z rodzin alkoholowych obecnie liczy szacunkowo od 4-6 milionów ludzi cierpiących na głębokie zaburzenia somatyczne i psychiczne, około 2-3 milionów osób nadużywających alkoholu, i ponad milion uzależnionych wymagających pomocy terapeutycznej, 1,5 miliona dzieci z rodzin rozbitych na skutek alkoholizmu jednego lub obojga rodziców oraz 2,5 miliona dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem alkoholowym. Nie jest to statystyka najnowsza, ale te dane mogą być przerażające, a badania przeprowadzone wykazują, że problem alkoholizmu zwiększa się z roku na rok. Coraz częściej po alkohol sięgają dzieci dla zabicia swego wolnego czasu, coraz częściej po alkohol sięgają kobiety w celu zmniejszenia napięcia w ich życiu rodzinnym i zawodowym.
Leczenie osób uzależnionych od alkoholu.
Leczenie alkoholizmu oznacza interwencje, które mają na celu przerwanie toczącego się procesu alkoholowego i prowadzą do trzeźwego, wolnego od wpływu alkoholu życia. W porównaniu z innymi przewlekłymi chorobami alkoholizm znacznie łatwiej poddaje się terapii. W rzeczywistości każdy alkoholik, który szuka pomocy i chce aktywnie uczestniczyć w procesie rehabilitacji ma realne szanse na szczęśliwe, twórcze życie. Stopniowo coraz powszechniejsza staje się świadomość, że alkoholizm jest chorobą poddającą się leczeniu. Przyczyniła się do tego działalność publiczna sławnych osób znajdujących się w trakcie procesu zdrowienia. Podobnie jak istnieje wiele powodów, dla których ludzie popadają w alkoholizm, tak wiele jest przyczyn, które skłaniają ich do rozpoczęcia leczenia. Dla każdego, kto wszedł na drogę alkoholizmu, istnieje także droga powrotna. Powrót ten jest o wiele łatwiejszy, gdy pomagają w nim profesjonaliści. Terapeuta odgrywa rolę przewodnika, dzieli się z pijącym posiadaną wiedzą, jest swego rodzaju podporą, gdy alkoholik zaczyna stawać na nogi, zachęca go do dalszych zmagań. W trakcie terapii zadaniem terapeuty, celem ich wspólnej wędrówki, jest pomaganie alkoholikowi w osiągnięciu zadowolenia z życia, w stworzeniu pozytywnego stosunku do świata oraz doprowadzenie do tego, aby radził sobie z życiem codziennym. Od alkoholika wymaga się, aby przestał pić. Abstynencja jest rzeczą niezbędną w leczeniu alkoholizmu. Abstynencja postrzegana jako warunek konieczny dla rozpoczęcia się procesu zdrowienia ma określone podłoże fizjologiczne.
Najważniejszą kwestią w leczeniu każdego zdrowiejącego alkoholika może stać się relacja między nim a terapeutą. Będą się na nią składały spotkania indywidualne tzw. Sesje terapeutyczne, oraz spotkania mniej formalne np. rozmowy telefoniczne, spotkania przy kawie.
Ważne w leczeniu alkoholizmu są terapie grupowe, terapie rodzinne, Anonimowi Alkoholicy, doradzanie w sferze duchowej, terapia behawioralna oraz medytacja3.
Trzeba pamiętać o tym, że alkoholik cierpi emocjonalnie, fizycznie i duchowo, więc skutek leczenia i terapia winny obejmować wszystkie te aspekty. Wychodzenie z nałogu alkoholowego jest procesem, który rozkłada się na lata, a jego początek stanowi najczęściej kilkutygodniowe intensywne oddziaływanie w warunkach stacjonarnych, dalej rehabilitacja- długoterminowa terapia wspierająca, prowadzona w różnych formach4.
Alkoholizm można leczyć, jednak podstawowy problem stanowi to, iż trudno jest przyznać się alkoholikowi do uzależnienia, że nie jest sam sobie w stanie poradzić, stąd też potrzebuje pomocy z zewnątrz. Pomaga mu w tym system iluzji i zaprzeczeń, zaburzeni pamięci oraz ogólny stosunek do nadużywania czy używania alkoholu w społeczeństwie, utrudniający rozróżnienie zwykłego, obyczajowo- towarzyskiego picia od szkodliwego uzależnienia.
DDA - dorosłe dzieci alkoholika.
Grupa tych osób jest ważnym elementem w rodzinie, w której występuje problem alkoholizmu. Niestety pomoc dla tych osób nastąpiła zbyt późno. Bez względu na to, czy ich ojciec zmarł z powodu swej choroby, porzucił rodzinę, czy też zaprzestał picia, dzieci te przeżywają w swym obecnym dorosłym życiu trudności, których korzenie tkwią w doświadczeniach wyniesionych z rodziny alkoholowej. Dzieci te charakteryzują się wspólnymi cechami. Do nich zalicza się lęk przed utratą kontroli, lęk przed uczuciami, lęk przed sytuacjami konfliktowymi, nadmiernie rozwinięte poczucie odpowiedzialności, poczucie winy towarzyszące obronie siebie, niemożność odprężenia się, pofolgowania sobie, odczucia przyjemności, duży samokrytycyzm, łatwość zaprzeczania, trudności przeżywane w związkach intymnych, przeżywanie rzeczywistości z pozycji ofiary, łatwiejsze odnajdywanie się w sytuacjach chaosu niż bezpieczeństwa, mylenie miłości z litością, skłonności do widzenia świata w czarno- białych barwach w sytuacjach dużego napięcia psychicznego, częste cierpienie wywołane spóźnionym żalem, skłonności do biernego reagowania zamiast aktywnego działania, umiejętności przetrwania w trudnych sytuacjach. Grupa tych osób wychowała się w środowisku, które odbiło się na ich późniejszym życiu. Nie są oni w stanie normalnie funkcjonować, ponieważ nastąpiły poważne zmiany w osobowości. Ale istnieją dla tej grupy osób stowarzyszenia, dzięki którym jest możliwość pomocy tym osobom, te stowarzyszenie DDA. Dzięki tej grupie możliwe jest przejście od negatywnych doświadczeń z dzieciństwa do pozytywnych przeżyć dorosłości.
Kategoria : Alkoholizm | Comment (0)
:: Fazy rozwoju alkoholizmu
W tradycyjnym ujęciu E. M. Jellinka w rozwoju choroby alkoholowej można wyodrębnić cztery główne fazy:
1.Faza symptomatyczna ( wstępna) trwająca od kilku miesięcy do dwóch lat. Picie alkoholu umotywowane jest zewnętrzną przyczyną, choć zaczyna się już szukanie okazji do picia. Jest to okres picia jedynie towarzyskiego, w pełni kontrolowanego, lecz niepokojącym objawem jest szukanie ulgi w alkoholu, który powoduje odprężenie psychiczne. W końcowym etapie tej fazy występuje wzrost tolerancji na alkohol, czyli możliwości wypicia większej ilości alkoholu bez upijania się.
2.Faza zwiastunowa trwająca od kilkunastu miesięcy do kilku lat. Faza ta charakteryzuje się zwiększeniem ilości używanego alkoholu oraz występowaniem palimpsestów alkoholowych tj. krótkotrwałych stanów niepamięci, już nawet po wypiciu niewielkiej dawki alkoholu. W początkowym okresie fazy zwiastunowej krytycyzm w stosunku do nadużywania alkoholu jest zachowany, lecz w okresie późniejszym zanika.
3.Faza krytyczna małe dawki wyzwalają potrzebę picia, występują stany dysforyczne, często obniżenie potencji płciowej oraz objawy nieuzasadnionej zazdrości w stosunku do partnerki. W fazie tej występuje utrata kontroli nad raz rozpoczętym piciem.
4.Faza chroniczna występuje w niej ranne regularne picie, używanie alkoholu w pracy, obniżenie tolerancji na alkohol, lęki i drżenie rąk w okresie abstynencji alkoholowej, cechy degradacji społecznej, a około 10 % choroby psychiczne.1
Inaczej jeszcze przedstawia rozwój uzależnienia od alkoholu M. Krol-Fijewska, podkreślając fakt, iż pierwsze fazy są charakterystyczne dla wszystkich ludzi:
1.Inicjacja jest to okres od pierwszego wypicia alkoholu do czasu ustalenia siÄ™ wzoru picia;
2.Utrwalenie jest stabilizacją wzoru picia, jednostka pije, ale nie popada z tego powodu w kłopoty społeczne, zdrowotne czy psychologiczne, większość osób pozostaje na tym etapie do końca życia, zatem właściwsze dla tej fazy jest pojęcie używanie alkoholu w kontraście do jego nadużywania (po intoksykacji odczuwa się niechęć do alkoholu);
3.Nadużywanie - systematyczne picie alkoholu (upijanie się i klinowanie), co powoduje kłopoty w kontaktach z otoczeniem, zdrowotne lub psychologiczne, mamy tu do czynienia z uzależnieniem, choćby w szerszym słowa tego znaczeniu (bez uzależnienia fizycznego);
4.Powstrzymywanie okres ograniczenia iloÅ›ci wypijanego alkoholu, albo czasowej abstynencji, zdarzajÄ… siÄ™ „wpadki”, ale sporadycznie- uzależnienie rozwija siÄ™ w ukryciu;
5.Przeplatanie się okresów nadużywania i powstrzymywania, utrata kontroli nad piciem.
Współuzależnienie.
Alkoholizm czÄ™sto jest nazywany „chorobÄ… rodziny”. OkreÅ›lenie to zwraca uwagÄ™ na to, iż alkoholik wywiera niezwykle silny wpÅ‚yw na rodzinÄ™ i najbliższe jego otoczenie. Niestety rodzina nie jest w wstanie uciec od problemu picia jej czÅ‚onka. Powodem tego jest to, iż alkoholik ma upoÅ›ledzonÄ… sferÄ™ zachowania, z którym jej czÅ‚onkowie rodziny stykajÄ… siÄ™ na w codziennych kontaktach. W rodzinie pojawia siÄ™ niepewnoÅ›ci, zakÅ‚opotanie, gniew i lÄ™k. CiÄ…gÅ‚y kontakt czÅ‚onków rodziny z alkoholikiem sprawia, iż nastÄ™puje upoÅ›ledzenie również ich zachowaÅ„. Dla kontaktów wewnÄ…trzrodzinnych zachodzÄ… charakterystyczne stadia: zaprzeczanie, usiÅ‚owanie zmierzajÄ…ce do rozwiÄ…zania problemu, dezorganizacja i chaos, reorganizacja dotychczasowego stylu życia w celu ominiÄ™cia problemu, próby ucieczki, reorganizacja rodziny. Model etapów współuzależnienia zostaÅ‚ stworzony, przez J. Jacksona w roku, 1954 kiedy to zostaÅ‚a wydana monografia „Alkoholizm i rodzina”.
Współuzależnienie jest terminem, który coraz częściej używany na określenie skutków, jakie niesie ze sobą dla rodziny alkoholizm jednego z jej członków. Rodzina bardzo szybko uczy się, że picie jednego z jej członków stanowi Wielką Tajemnicę, na którą składają się:
wyparcie przez alkoholika własnego problemu wbrew przytłaczającym dowodom i własnym zachowaniom, które budzą przerażenie i upokarzają innych członków rodziny;
wyparcie problemu przez partnera alkoholika i często innych członków rodziny, co powoduje powstawanie patologicznego systemu usprawiedliwień dla alkoholika;
zabawa w „normalnÄ… rodzinÄ™” - poza przyjmowana przez rodzinÄ™ w kontaktach miÄ™dzy sobÄ… i z otoczeniem .
Kategoria : Fazy Rozwoju | Comment (0)
:: Objawy Cechy Typy Alkoholizmu
Alkoholizm jako choroba i zjawisko patologiczne.
Zjawisko alkoholizmu w Polsce jest aktualne od wielu lat, jednak stosunkowo niedawno zaczęto je traktować nie jako społeczną normę, dobry polski zwyczaj, a problem, którego skutki dotykają nie tylko osoby uzależnione, ale i ich najbliższych oraz dalsze otoczenie- osoby w jakiś sposób zależne od alkoholika. Jest to problem społeczny, gdyż jego skutki odczuwa cale społeczeństwo. Alkoholizm traktuje się dzisiaj jako chorobę, co powoduję zmianę stosunków wobec alkoholika, eliminując moralną jego ocenę, a traktując go jako osobę chorą, która potrzebuje leczenia i pomocy płynącej z zewnątrz. Jest też traktowana jako choroba woli, co wynika z siły uzależnienia. Alkoholik nie ma szansy kontrolować swojego picia i nie jest to wina jego słabego charakteru, ale istota i siła choroby.
Alkoholizm zalicza się do zjawisk z zakresu patologii społecznej, w ujęciu klinicznym i psychologicznym traktowany jest jednak szczególnie, gdyż stanowi przypadek toksykomanii tolerowanej1. Pogłębia to destrukcyjny charakter uzależnienia, pośrednio warunkując fakt, iż chory nie uświadamia sobie własnego problemu z alkoholem, bowiem nie dostrzega u siebie niepokojących jego objawów, ani też zagrożeń stąd wypływających, a ponadto nie ma świadomości konieczności podjęcia leczenia, którego najczęściej odmawia2.
Objawy i cechy alkoholizmu.
Alkoholizm uznany za chorobÄ™, charakteryzuje siÄ™ kilkoma specyficznymi cechami:
Jest chorobą nieuchronnie postępującą,
Jest chorobÄ… nieuleczalnÄ…,
Jest chorobą chroniczną i prowadzącą do śmierci,
Jest chorobÄ… podstawowÄ… i pierwotnÄ…3.
Symptomy choroby alkoholowej to przede wszystkim zmiana tolerancji na alkohol, objawy abstynencyjne, subiektywne poczucie łaknienia alkoholu, koncentracja życia wokół picia, utrata kontroli nad piciem oraz objawy ostrzegawcze, które stanowią podstawę tzw. Patologicznego wzoru picia4.
Cechy osób uzależnionych od alkoholu.
Do podstawowych cech alkoholika zalicza się to, że alkoholik traci kontrolę nad tym ile, jak i kiedy pije, jego picie odbija się na nim samym i jego środowisku, występuje on przeciw społecznym normom, tradycjom i zwyczajom spożywania alkoholu. Alkoholizm, który zaliczany jest do choroby powoduje, że alkoholik jest jednostką chorą, więc wymaga leczenia i pomocy z zewnątrz, oraz traci on kontrolę nad przebiegiem swojej relacji z alkoholem5.
Typy alkoholizmu.
Prekursorem traktowania alkoholizmu jako procesu chorobowego, w którym fizyczny defekt wywołany działaniem substancji chemicznej, jaką stanowi alkohol stopniowo się powiększa jest E. M Jellinek. Na tej podstawie wyodrębnił on pięć typów alkoholizmu:
1.Alfa alkoholizm spowodowany przyczynami psychologicznymi występuje tu picie w celu zredukowania napięcia wewnętrznego lub bólu fizycznego. Cechą charakterystyczną jest brak progresji i picie w sposób kontrolowany.
2.Beta alkoholizm, czyli taki sposób picia, w którym brak psychicznego lub fizycznego uzależnienia, jednak alkoholizowanie się powoduje biologiczne wyniszczenie organizmu.
3.Gamma alkoholizm, w którym występuje fizyczne i psychiczne uzależnienie od alkoholu, widoczne zaburzenia w zachowaniu wynikające ze zmian w osobowości.
4.Delta alkoholizm, gdzie objawy są podobne do gamma alkoholizmu, jednak zamiast utraty kontroli picia występuje stała niemożliwość powtarzania się od picia.
5.Epsilon alkoholizm, czyli tzw. Opilstwo okresowe, dipsomania, gdzie występują ciągi pijacze, pijaństwo wielodniowe oraz objawy jak w gamma alkoholizm6.
Kategoria : Alkoholizm | Comment (0)
:: Teorie, fazy rozwoju oraz przyczyny i konsekwencje uzależnień.
Istotnym punktem w poznaniu dynamiki choroby alkoholowej jest poznanie koncepcji medycznej, psychologicznej, pedagogicznej oraz socjologicznej. Te trzy dyscypliny naukowe rozpatrują tą chorobę w swoich sferach i stwarzają własne teorie na temat uzależnienia.
Koncepcja medyczna zakłada, że uzależnienie jest chorobą w sensie medycznym, zaś jego przyczyny tkwią we właściwościach przyjmowanego środka i organizmu osoby uzależnionej. Właściwości uzależniające posiada sam środek, chodź niewątpliwie równie istotne są czynniki osobnicze związane z jednostką, a także czynniki środowiskowe1. Medyczne koncepcje etiologii uzależnień bardziej szczegółowo rozwijane są w odniesieniu do alkoholizmu, wyróżnia się tu teorie biomedyczno- metaboliczne, teorie organicznego uszkodzenia mózgu,teorie zaburzenia funkcjonowaniu gruczołów wewnątrzwydzielniczych, nieprawidłowego funkcjonowania OUN lub trzustki oraz teorie genetyczne2.
Koncepcja psychologiczna uważa, że uzależnienie stanowi przejaw zaburzeÅ„ jednostkowych, gdzie przyjmowanie Å›rodków psychoaktywnych to zewnÄ™trzny przejaw adaptacyjno- obronnych mechanizmów osobowoÅ›ci3. Najszersze stanowisko uzależnieÅ„ rozpatrywane jest w ramach koncepcji psychoanalitycznej, behawioralnej i humanistycznej. Pierwsza z nich wyjaÅ›nia mechanizm uzależnieÅ„ jako przerost warstwy „id” w osobowoÅ›ci, wynikajÄ…cy z niezaspokojenia dzieciÄ™cej potrzeby pozytywnych doznaÅ„. OdwoÅ‚uje siÄ™, zatem do okresu wczesnego dzieciÅ„stwa, a głównie do zaburzonych relacji rodzinnych, w nim lokujÄ…c jego źródÅ‚o. Może to być postawa nadmiernie opiekuÅ„cza, nadmiernie wymagajÄ…ca, rygorystyczna, odrzucajÄ…ca4. Koncepcje behawiorystyczne opierajÄ… siÄ™ na teorii uczenia siÄ™ toksykomaniÄ™ traktujÄ…c jako zachowanie wyuczone, tak jak każde formy dziaÅ‚ania ludzkiego. Generalnie jednak uzależnienie rozpatruje jako nawyk uwarunkowany wzmocnieniami pozytywnymi, których źródÅ‚em sÄ… bÄ…dź spoÅ‚eczne gratyfikacje, bÄ…dź efekty psychofarmakologiczne powodowane przez dany Å›rodek. Wspólnie, zatem Å‚agodzÄ… cierpienie jednostki zwiÄ…zane z zaburzeniami osobowoÅ›ci, lÄ™kiem, niepokojem, zmianami fizjologicznymi, czy też nabytÄ… już zależnoÅ›ciÄ… fizycznÄ…. Uzależnienie jest, wiÄ™c reakcjÄ… wyuczonÄ… motywowanÄ… próbÄ… minimalizacji przykroÅ›ci i maksymalizacji przyjemnoÅ›ci. Koncepcje humanistyczne skupiajÄ… siÄ™ głównie na motywacji uzależnienia Å›rodków odurzajÄ…cych, wiążąc je z brakiem możliwoÅ›ci zaspokojenia potrzeby sensu życia, poÅ‚Ä…czonej z niskÄ… odpornoÅ›ciÄ… na frustracjÄ™5.
W psychologicznej koncepcji etiologii toksykomanii zwraca się uwagę na stan psychiczny, który bądź poprzedza okres zażywania środków odurzających, a także w trakcie ich zażywania, stanowiący skutek kontaktu z tymi środkami lub środowiskiem związanym z ich używaniem. Stan rozchwiania emocjonalnego jest czynnikiem silnie powiązanym z powstawaniem uzależnienia, a jednym z jego symptomów jest reakcja ucieczki właśnie przez zażycie środka psychoaktywnego6.
Koncepcje pedagogiczne w tych koncepcjach przyczyny uzależnień lokowane są w wadliwym przebiegu socjalizacji jednostki, czego podstawową przyczynę stanowią zaburzenia funkcjonowania środowiska rodzinnego, które mogą być dwojakiego rodzaju:
Negatywne zjawiska występujące w rodzinie, które pośrednio mogą warunkować podatność na uzależnienie,
Funkcjonowanie jednostki w rodzinie uzależnionej, co bezpośrednio powoduje kształtowanie się przez proces identyfikacji osobowości podatnej na uzależnienie7.
Niezmiernie stereogennym, a więc zwiększającym podatność na uzależnienie pośrednio i bezpośrednio jest możliwość kontaktu z otoczeniem, w którym zażywany jest alkohol. W podejściu pedagogicznym rozwijane jest też podejście interakcyjne, gdzie zakłada się, iż motywację do zażywania środków odurzających nabywa się bezpośrednio w toku interakcji z osobami już uzależnionymi.
Koncepcje socjologiczne rozwijają się wokół wyodrębnienia czynników procesu uzależnienia związanych z funkcjonowaniem małych grup- czynnik mikrospołeczny, a także i głównie związanych z czynnikami o charakterze makrospołecznym. Uzależnienie jest tu konsekwencją przemian zachodzących we współczesnym życiu społecznym, zmian cywilizacyjnych8. Przegląd podstawowych kierunków pozwala postawić tezę, iż skupiają się one jedynie na poszczególnych czynnikach, cechuje je, więc swoista jednostronność. Zjawisko uzależnień jest natomiast złożone i warunkowane wieloczynnikowo, a więc skupiać się na czynnikach wewnętrznych i zewnętrznych.
M. Jarosz wśród czynników warunkujących toksykomanię wyróżnia:
Czynniki osobowościowe- predyspozycje do uzależnień,
Czynniki społeczno-kulturowe- usposabiające do uzależnienia9.
C. Cekiera wyróżnia natomiast wśród czynników warunkujących toksykomanię:
Wewnętrzne - motywy,
Zewnętrzne - warunki10.
Jednym z kluczowych problemów jest wyjaÅ›nienie patogenezy, czyli mechanizmu uzależnienia, który rozpatrywano biorÄ…c pod uwagÄ™ różne grupy czynników - Å›rodowiskowo spoÅ‚eczne, psychofizycznÄ… strukturÄ™ jednostki oraz wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci zażywania Å›rodków psychoaktywnych. Modele patogenezy omawiane sÄ… w pracy na temat uzależnieÅ„ C. Cekiera (Toksykomania, 1985), gdzie przywoÅ‚uje np. modele: farmakologiczno- biologiczny, „film- wywoÅ‚ywacz”, „zamek- klucz”, „czÅ‚owiek- narkotyk- okoliczność- uzależnienie”, zaÅ› z teorii uczenia siÄ™ model „bodziec- reakcja”, czy mechanizm „sprzężenia zwrotnego”11. Najbardziej wyczerpujÄ…co i kompleksowo patogenezÄ™ uzależnieÅ„ przedstawia model sprzężenia zwrotnego. Mechanizm ten przypomina „nerwicowe bÅ‚Ä™dne, koÅ‚o”, co polega na koniecznoÅ›ci staÅ‚ego zażywania Å›rodków psychoaktywnych i stopniowego zwiÄ™kszenia dawki, by doprowadzić siÄ™ do stanu odurzenia, czego ostatecznÄ… konsekwencjÄ… jest fizyczna, psychiczna i spoÅ‚eczna degradacja jednostki12.
Źródła uzależnień można dokonać w ogólnej klasyfikacji przyczyn sięgania po środki odurzające, niezależnie od ich rodzaju:
Przyczyny biopsychiczne
Przyczyny psychospołeczne
Przyczyny kulturowe13.
W indywidualnym przypadku występuje specyficzny splot określonych czynników, gdyż wzajemnie się one przenikają i współdeterminują. Uzależnienie powszechnie postrzega się jako proces, a więc ma swoje fazy rozwoju o specyficznych cechach. T. Dimoff i S. Carper wyróżnili cztery stadia uzależnienia:
Faza 1. Poznawanie stanu odurzenia,
Faza 2. Stan odurzenia przyjemnością,
Faza 3. Stan odurzenia celem nadrzędnym,
Faza 4. Stan odurzenia normÄ…14.
Uzależnienie rozumiane jako utrata zdolności autoregulacji może mieć szeroko zakrojone konsekwencje:
Fizyczne wpływ na zdrowie, o charakterze bezpośrednim,
Psychologiczne utrata zaufania do samego siebie i samokontroli,
Pedagogiczne akcentuje się tu następstwa rodzinne i kryminologiczne,
Społeczne15.
Rozwinięty w pełni zespół uzależnienia od alkoholu cechują typowe zmiany w sferze psychicznej, somatycznej i w dziedzinie zachowania społecznego.
W sferze psychicznej obserwuje się picie napojów alkoholowych w sposób patologiczny, zmiany osobowości, szczególnie w tzn. wyższej uczuciowości społecznej, egoizm, egocentryzm, brak samokrytycyzmu, wzmożenie pobudliwości emocjonalnej, chwiejność uczuciowa ( skłonność do wzruszeń z błahych, a niekiedy wręcz wyimaginowanych powodów), drażliwość, wybuchowość, postępującą utratę bliskich kontaktów z otoczeniem, nasilająca się aż do nastawień urojonych w odniesieniu do osób najbliższych i występowanie luk pamięciowych nawet po wypiciu niewielkiej ilości alkoholu.
W sferze somatycznej występują zaburzenia przewodu pokarmowego, zmiany wątrobowe ( stłuszczenie, zwłóknienie, aż do marskości, gdzie miąższ wątroby ulega zniszczeniu i zostaje zastąpiony przez tkankę łączną), rozszerzenie naczyń skórnych na twarzy i szyi, wytrzeszcz gałek ocznych z ich zażółceniem, przekrwieniem i błyszczeniem, sinawo szare zabarwienie zwiotczałej skóry na twarzy. Występują też objawy neurologiczne, takie jak: zwężenie źrenic ze spowolnieniem ich reakcji na światło, drżenie rąk, mięśni twarzy i języka, a w daleko zaawansowanych stadiach nawet drżenie mięśni artykulacyjnych, co czyni mowę alkoholika drżącą i niewyraźną i sprawia wrażenie, że chory za chwilę się rozpłacze. Wskutek uszkodzenia wątroby nierzadko stwierdza się również cechy feminizacji u mężczyzn ( wzrost gruczołów piersiowych, osłabienie lub zanik zarostu na twarzy, zmiany typu owłosienia męskiego na żeński na wzgórku łonowym), a muskulinizacji u kobiet
( pojawienie się zarostu na górnej wardze, gruby głos wskutek skostnienia chrząstek krtani, zaburzenia cyklu miesiączkowego).
W sferze zachowania społecznego nagminne staje się zaniedbywanie obowiązków rodzinnych i obowiązków w pracy, obniżenie jej poziomu, częste absencje ( częściowe lub całkowite), rozkład życia codziennego, demoralizacji nieletnich, zagrożenie spokoju i bezpieczeństwa otoczenia.
U każdej osoby uzależnionej stwierdza się mniej lub bardziej głębokie zaburzenia osobowości, zwane psychodegeneracją alkoholową ( jest to zespół zmian dotyczących wszystkich przejawów życia psychicznego - od najprostszych do najbardziej złożonych). Zmiany te podlegają przede wszystkim na upośledzeniu uczuć wyższych, altruistycznych i na obniżeniu sprawności umysłowej. Jest to zubożenie psychiki, utrata wrodzonych lub nabytych w rozwoju osobniczym zdolności psychicznych.16
Spożywanie alkoholu w znaczący sposób wpływa na jakość i rodzaj funkcjonowania człowieka. Jednakże konsekwencje kontaktu z alkoholem mogą być różne w zależności od cech osobniczych czy też warunków alkoholizowania się. Działanie alkoholu na organizm determinuje wiele czynników, a w szczególności wiek, waga, wydajność wątroby, ogólna sprawność przemiany materii, ogólny stan odporności na zatrucia - zmęczenie, czyli stan i czynności ośrodkowego układu nerwowego, stan rekowalenscencji, temperatury ciała i otoczenia, pory dnia, ilości i jakości spożywanych pokarmów, stopnia tolerancji spożywanych napojów alkoholowych. Bezpośrednimi narządami, które mogą zostać zaburzone przez spożywanie alkoholu to min.: przewód pokarmowy ( jama ustna, jama gardłowa i przełyk, żołądek, trzustka, wątroba), układ krążenia, układ oddechowy, układ moczowy, oraz nerwowy. W przebiegu przewlekłego alkoholizmu mogą występować zaburzenia psychotyczne pod postacią ostrych lub przewlekłych psychoz.
Należą do nich: 1. Majaczenie drżenne tzn. Delirium termens.
2. Ostra omamica tzn. Halucynoza alkoholowa.
3. Przewlekła omamica tzn. Halucynoza alkoholowa.
4. Paranoja alkoholowa tzn. Zespół Otella.
5. Zespół amnestyczny Korsakowa.
Poza tymi chorobami psychicznymi występują schorzenia nietypowe i niespecyficzne np. rzekome porażenie alkoholowe, zespoły cyklofreniczne itp.
Według najnowszej X Wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób Przyczyny Zgonów i Urazów ( ICD-10), która obowiązuje w Polsce od 1996 rok, dzieli zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane alkoholem na:
Ostre zatrucie alkoholem( intoksykacja) Definiowane jest jako przemijający stan występujący po wypiciu alkoholu, a przejawiający się zaburzeniami świadomości, funkcji poznawczych, percepcji bodźców, nastroju, zachowania lub innych funkcji lub reakcji psychofizjologicznych.
Picie szkodliwe nadużywanie alkoholu to taki wzorzec picia alkoholu, który powoduje szkody zdrowotne.
Uzależnienie od alkoholu ( zespół uzależnienia od alkoholu, zależność alkoholowa) jest to zespól dość typowych objawów somatycznych (głównie wegetatywnych), zaburzeń zachowania i zaburzeń funkcji poznawczych, którym picie alkoholu staje się dominujące nad innymi poprzednio ważniejszymi zachowaniami.
Alkoholowy zespół abstynencyjny to zespół różnych objawów somatycznych (głównie wegetatywnych) i psychopatologicznych, występujący w kilka godzin po zaprzestaniu lub znacznym zredukowaniu długotrwałego picia alkoholu.
Majaczenie alkoholowe to krótkotrwała, trwająca od kilku godzin do kilku dni, ostra psychoza (zaburzenia świadomości, zaburzenia postrzegania- iluzje i omamy, podniecenia psychoruchowe, lęk), której towarzyszą potencjalnie zagrażające życiu ciężkie zaburzenia somatyczne.
Paranoja alkoholowa (alkoholowy obłęd zazdrości, alkoholowy zespół Otella) to przewlekła psychoza spowodowana wieloletnim intensywnym piciem alkoholu, w której obrazie psychopatologicznym dominują urojenia niewiary małżeńskiej (nierzadko absurdalne) i zachowania agresywne związane z tymi urojeniami.
Przewlekła halucynoza alkoholowa to psychoza spowodowana wieloletnim
Piciem alkoholu, której głównym objawem jest występowanie omamów słuchowych.
Psychoza Korsakowa (alkoholowy zespół amnestyczny) jest to spowodowane alkoholem głębokie, najczęściej trwałe, organiczne uszkodzenie mózgu, manifestujące się upośledzeniem zapamiętywania i częstym wypełnianiem luk pamięciowych konfabulacjami.
Otępienie alkoholowe to obniżenie poziomu funkcjonowania intelektualnego, spowodowane przez długotrwałe picie alkoholu.
Encefalopatia alkoholowa to zaburzenia osobowości i zachowania spowodowane wieloletnim piciem alkoholu.
Kategoria : Konsekwencje Uzależnień | Comment (0)
:: Podstawowe pojęcia związane z uzależnieniem
Podstawowe pojęcia związane z uzależnieniem.
Ważnym punktem poznania choroby alkoholowej jest zapoznanie się z podstawowymi pojęciami, które wiążą się z tego rodzaju uzależnieniem, bez zapoznania się z tymi pojęciami nikt nie będzie mógł zrozumieć tej choroby, oraz nie zrozumie, jakie ona ma konsekwencje. Oto najważniejsze wg mnie pojęcia:
Toksykomania ujmowana jest najczęściej jako przyjmowanie substancji chemicznych (syntetycznych lub naturalnych, mających szkodliwy wpływ na organizm i psychikę jednostki), wykazujące patologiczny charakter przyzwyczajenia do przyjmowania określonego środka1. Stanowi ona nadmierne używanie lub nałogowe nadużywanie środków leczniczych, jednakże nie w celu leczniczym, oraz innych środków naturalnych lub syntetycznych odurzających lub nie odurzających działających relaksująco lub pobudzająco, ale zawsze szkodliwie na organizm człowieka,2bądź prosto ujmuje się ją jako nawyk okresowego lub systematycznego przyjmowania różnych środków szkodliwie oddziałujących na organizm3.Przy czym środki odurzające to te, które wywołują stan odurzenia i mogą spowodować ujemne skutki dla fizycznego lub psychicznego zdrowia ludzkiego4, zaś w definicji środków uzależniających akceptuje się wspólną ich cechę- zdolność potencjalnego wywołania u pewnych osobników stanu psychicznego, określanego jako uzależnienie psychiczne5.
Nałóg jest poczuciem przymusu w zakresie używania określonego środka, powiązane z koniecznością zwiększenia jego dawki, co wiąże się też z uzależnieniem fizycznym, a więc z pojawieniem się głodu i objawów odstawienia (abstynencyjnych) oraz z wystąpieniem poważnych konsekwencji dla psychicznego funkcjonowania jednostki oraz negatywnych skutków w życiu osobistym i społecznym.
Nawyk natomiast jest swoistym przyzwyczajeniem, silnym pragnieniem, nieprzepartą chęcią odurzania się, ale nie powiązane z koniecznością zwiększania dawki środka i bez wystąpienia uzależnienia fizycznego oraz powodujące mniejszy zakres uszkodzeń w życiu osobowym i społecznym jednostki7. Czasami jednak pojęcia nałogu używa się w szerszym znaczeniu dla określania uzależnienia fizycznego, czy też psychicznego, które stało się na tyle istotne, że dane zachowanie stanowi dla jednostki przymus, a więc nie ma ona nad nim wystarczającej, czyli dowolnej kontroli8.
Wedle najnowszej klasyfikacji zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wyodrębnia się także pojęcia ostrego zatrucia i szkodliwego używania alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, utrzymano też pojęcie zespołu uzależnienia.
Ostre zatrucie określane jest jako przemijający stan powstania po wypiciu alkoholu lub przyjęciu innej substancji psychoaktywnej, powodując zaburzenia świadomości, procesów poznawczych, afektu, zachowania, bądź innych funkcji i reakcji psychofizjologicznych.
Używanie szkodliwe stanowi sposób przyjmowania substancji psychoaktywnych, powodujący szkody zdrowotne, o charakterze somatycznym i psychicznym.
Zespól uzależnienia obejmuje kompleks zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, które powijają się w toku wielokrotnego użycia środka. Zespół ten charakteryzuje silna potrzeba zażycia środka, trudności w kontrolowaniu tego zachowania, uporczywe używanie wbrew szkodliwym następstwom, zwiększona tolerancja, a niekiedy występowanie zespołu abstynencyjnego. Przyjmowanie substancji psychoaktywnych dominuje nad innymi zachowaniami, które uprzednio miały dla jednostki większą wartość9. Definicja ta opisuje krótko mechanizm uzależnienia, który można zawrzeć w pojęciach: rausz, zależność psychiczna, zależność fizyczna, zespół abstynencyjny, wzrost tolerancji, głód. Wymienione pojęcia stanowią swoiste etapy procesu uzależnienia się od środków psychoaktywnych, występujące w potocznej kolejności (ostre zatrucie, szkodliwe używanie, zespół uzależnienia)10. Każdy środek chemiczny odznacza się określoną zdolnością wywołania uzależnienia. Charakterystyczną tego cechą jest odczuwanie przymusu zażycia danego środka o charakterze psychicznym, fizycznym lub łącznie obu.
Uzależnienie ogólnie polega, więc na tym, że człowiek robi świadomie coś, co jest dla niego szkodliwe.
Uzależnienie psychiczne jest to silna i trudna do opanowania potrzeba, a czasem wręcz psychiczny przymus przyjmowania i kontynuowania zażywania określonego środka, co czynione jest w celu uzyskania efektów natury emocjonalnej dla przyjemności lub uzyskania odprężenia, ulżenie w cierpieniu, złagodzenia złego samopoczucia. Jest to silnie utrwalony stereotyp odruch warunkowy, czyli stała tendencja do szukania za pomocą środków psychoaktywnych ulgi w stanach depresyjnych. Niemożność zaspokojenia tej potrzeby powoduje konsekwencje psychiczne w postaci podenerwowania, obniżenia nastroju, niepokoju, stanów lękowych, rozdrażnienia i gniewu, depresji w myślach samobójczych, bez wystąpienia poważniejszych skutków i dolegliwości fizycznych nie powoduje objawów abstynencyjnych.
Uzależnienie fizyczne to konieczność zażywania określonych środków na skutek uzależnienia organizmu od obecności w nim danej substancji chemicznej, bez której nie może on normalnie funkcjonować11. Inaczej jest to sztucznie wytworzona potrzeba biologiczna, fizjologiczna; stan biologicznej adaptacji do używanego środka. Na skutek braku tej substancji występuje ogólna reakcja fizjologiczna, nazywana zespołem odstawienia (abstynencyjnym), który utrzymuje się przez kilka dni, jeśli jednostka nie zażyje ponownie środka, od którego jest uzależniona. Wtórnie, zatem uzależnienie fizyczne wiąże się z niemożnością zerwania z nałogiem, pomimo tego, że zażywany środek przestał już dostarczać jednostce jakichkolwiek pozytywnych przeżyć, zaś jednostka uzależniona motywowana zaczyna być strachem przed przykrymi dolegliwościami wiążącymi się z odstawieniem środka. Jest to uzależnienie od samego środka.
Uzależnienie społeczne występuje wyraźnie wśród młodzieży i wiąże się z zażywaniem alkoholu w grupie. Polega na tym, iż działa tu czynnik środowiskowy w postaci presji grupy, świadomości istnienia pewnej mody, bądź więzi z inną osobą darzoną uczuciem. Istotą tego zjawiska jest, więc silne związanie jednostki z grupa, w której istnieje norma zażywania środków, psychoaktywnych, zaś przynależność do niej wiąże się z bezwzględną koniecznością przystosowania się do panujących w niej obyczajów, rytuałów, norm i wartości, a odrzucenie przez grupę stanowi podstawę izolacji społecznej jednostki. Jest to uzależnienie nie od środka, ale od grupy, zaś w sensie psychologicznym bardziej od tego, jakie potrzeby jednostki grupa zaspokaja.
Uzależnienie to nabyta silna potrzeba wykonywania jakiejś czynności lub zażywania jakiejś substancji. Uzależnienie fizjologiczne (ang. Physiological dependence), zwane też czasem fizycznym, to nabyta silna potrzeba stałego zażywania jakiejś substancji odczuwana jako szereg dolegliwości fizycznych (np. bóle, biegunki, uczucie zimna, wymioty, drżenie mięśni, bezsenność). Uzależnienie psychiczne (ang. Psychical dependence), zwane też jako psychologiczne, to nabyta silna potrzeba stałego wykonywania jakiejś czynności lub zażywania jakiejś substancji, której niespełnienie jednak nie prowadzi do poważnych fizjologicznych następstw. Uzależnienie społeczne (socjologiczne) wiąże się z zażywaniem środków toksycznych pod wpływem panującej mody lub w grupie ludzi podobnych do siebie, w kręgach młodzieży. Osobowość to charakterystyczny, względnie stały sposób reagowania jednostki na środowisko społeczne- przyrodnicze, a także sposób wchodzenia z nim w interakcje. Zaburzenie osobowość jest stanem psychicznym, w którym następuje częściowa dezintegracja psychiki, rozchwianie emocjonalne, szybkie gwałtowne zmiany osobowości. Osobowość może ulec dezintegracji, gdy dochodzi do traumatycznych przeżyć osobistych, uzależnień lub może być jednym z objawów niektórych chorób psychicznych.12
Zespół abstynencyjny tzw. Odstawienia jest to zespół niezmiennie dokuczliwych doznań fizycznych i psychicznych będących wynikiem niedostarczenia organizmowi środka, który został już włączony w szlak przemian metabolicznych. Objawy te występują już po 6- 12 godzinach od chwili ostatniego przyjęcia środka odurzającego. Definiowany jest jako grupa objawów o różnej konfiguracji i nasileniu występujących po całkowitym lub częściowym wycofaniu substancji używanej w sposób powtarzalny, a zwykle długotrwały i\lub w wysokich dawkach. Ich obraz warunkowany jest osobniczo, zależy od rodzaju leku, czasu jego przyjmowania i wielkości dawki. Symptomy te polegają na trudnych do zwalczenia dysfunkcjach w niektórych układach organizmu: pokarmowym, krążenia, oddychania oraz związanych z nim stanach depresji lub podniecenia, a czasem drgawkach13.
Tolerancja jest nabytym i odwracalnym stanem organizmu polegający na zmniejszeniu poziomu wrażliwości na określone działanie leku, czyli jest to zjawisko polegające na zwiększaniu się z upływem czasu odporności organizmu na ich działanie, co powoduje, iż efekty oddziaływania tychże środków zmniejszają się pomimo stosowania takich samych dawek, zmuszając osobę uzależnioną di ich zwiększania14.
Tolerancja krzyżowa jest zjawiskiem polegajÄ…cym na „przeniesieniu” tolerancji na jeden Å›rodek odurzajÄ…cy na inny, z tej samej grupy chemicznej, co szczególnie widoczne jest w dziaÅ‚aniu metadonu15.
Współuzależnienie jest głębokim uwikłaniem w chorobę alkoholową współmałżonka, rodzica lub dziecko, współuzależnienie charakteryzuje się sztywnością myślenia i działania powstała w wyniku niesprzyjających doświadczeń życiowych, która uniemożliwia korzystne i skuteczne rozwiązanie trudności własnych i rodziny. Sposób przystosowania się do zagrażających sytuacji tworzonych przez osobę pijącą, pozwalający przetrwać trudne sytuacje, ale stanowiący pułapkę, która nie pozwala tworzyć normalnego i bezpiecznego życia rodzinnego. Przejawia się w aktywnych zachowaniach lub pasywnych16.
Ludzie zaczynajÄ… używać czy nadużywać rożnych Å›rodków, majÄ…c Å›wiadomość ich autodestrukcyjnego wpÅ‚ywu. Po pierwsze wydaje siÄ™, iż nikt z nich nie bierze pod uwagÄ™ faktu, że jemu może przydarzyć siÄ™ to, iż Å›rodek dostarczajÄ…cy poczÄ…tkowo różnie mierzonych satysfakcji zacznie kierować ich życiem. Wzmaga to poczucie zÅ‚udzenia panowania nad sobÄ… i wÅ‚asnym życiem, poczucie siÅ‚y woli, co pozwoli nam przestać „brać”, jeÅ›li tylko zechcemy, a niedocenianie ogromnej siÅ‚y wpÅ‚ywu substancji uzależniajÄ…cych.
Pierwotnych przyczyn sięgnięcia po środek uzależniający może być wiele. Często dany wzorzec zachowania czerpiemy z obserwacji innych ludzi, bądź propagują go środki masowego przekazu. Problem uzależnień jest odmiennie wyjaśniany na gruncie różnych dyscyplin naukowych, głównie rozpatruje się go w kategoriach złożonej etiologii i mechanizmów skłaniających jednostkę do sięgania po środki psychoaktywne.
Kategoria : Alkoholizm | Comment (0)
:: PoglÄ…dy na temat alkoholizmu
PoglÄ…dy wielu autorów na problem alkoholizmu sÄ… rozmaite, a próby wypracowania kompleksowego podejÅ›cia do tych spraw postawiÅ‚y pod znakiem zapytania celowość stosowania terminu „alkoholizm”. OkazaÅ‚o siÄ™, bowiem, że termin ten w rożnych kontekstach oznacza różne zjawiska: jedni jako „alkoholizm” traktowali chorobÄ™ alkoholowÄ… albo zespół uzależnienia od alkoholu, inni terminem tym okreÅ›lali wszelkie rodzaje picia, wykraczajÄ…ce poza normy przyjÄ™te w danej kulturze i prowadzÄ…ce do szkodliwych nastÄ™pstw, inni wreszcie terminem „alkoholizm” obejmowali caÅ‚oksztaÅ‚t patologii spoÅ‚ecznej zwiÄ…zanej z piciem napojów alkoholowych. Ta niejednolitość terminu „ alkoholizm” doprowadziÅ‚a do tego, że w 1979 roku eksperci skupieni wokół Åšwiatowej Organizacji Zdrowia zaproponowali, aby z tego terminu zrezygnować. W zwiÄ…zku z tym zamiast terminu „alkoholizm” jako nazwy choroby, w wyniku IX rewizji miÄ™dzynarodowej klasyfikacji chorób, urazów i przyczyn zgonów, wprowadzono termin „zespół uzależnienia od alkoholu”, w miejsce natomiast alkoholizmu w szerokim znaczeniu wprowadzono termin „ problemy zwiÄ…zane z alkoholem” albo „ problemy alkoholowe”. W zwiÄ…zku z tymi zmianami, obowiÄ…zujÄ…cymi w Polsce od 1980 roku, definicja zespoÅ‚u uzależnienia od alkoholu brzmi: „Stan zmian psychicznych i zwykle także somatycznych, spowodowany użyciem alkoholu, charakteryzujÄ…cy siÄ™ okreÅ›lonymi reakcjami behawioralnymi i innymi, które z reguÅ‚y obejmujÄ… skÅ‚onność do staÅ‚ego lub okresowego używania alkoholu w celu doznania jego efektów psychicznych, a czasem także, - aby uniknąć zÅ‚ego samopoczucia wynikajÄ…cego z braku alkoholu(…)”1.
Niezależnie od tego, jaką formę uzależnienia mamy na myśli wspólną ich cechą jest utrata zdolności autoregulacji, która prowadzi do rozległych konsekwencji natury fizycznej, psychologicznej i społecznej.
Kategoria : Alkoholizm | Comment (0)
:: Rys historyczny alkoholizmu
picie alkoholu, palenie papierosów i zażywanie środków farmakologicznych, zaczynają dominować nad życiem coraz większej liczby ludzi. Te nieszczęsne jednostki uwarunkowały się w ten sposób, że osiąganie przez nie różnorodnych satysfakcji emocjonalnych i behawioralnych jest uzależnione od różnych substytutów- substytuty te pozwalają im odprężyć się, gdy są zbyt napięte, odzyskać humor, gdy są przygnębione, odpędzić senność i znużenie, zasnąć wieczorem- krótko mówiąc, pozwalają im przeżyć dzień
P. G. Zimbardo
Zjawisko używania czy nadużywania Å›rodków psychoaktywnych stanowi przedmiot zainteresowania wielu dyscyplin naukowych o charakterze spoÅ‚ecznym i medycznym. Polska jest krajem, w którym możemy mówić o narastajÄ…cym znaczeniu problematyki uzależnieÅ„, czemu sprzyjajÄ… obecnie nastÄ™pujÄ…ce czynniki: otwarcie granic, rozluźnienie wiÄ™zi rodzinnych, kryzys wartoÅ›ci, niepowodzenia szkolne, moda „neo- hippi”, wysokie koszty leczenia odwykowego1.
Napoje zawierające alkohol towarzyszą nam prawie od początku naszego istnienia. Były obecne, gdy powstała nasza cywilizacja - już człowiek ery neolitycznej używał napojów alkoholowych przy okazji obrzędów rytualnych, a w najstarszych zapisach historycznych można znaleźć wiele informacji o warzeniu i piciu piwa 5000 lat temu w Mezopotamii.
Pojawiają się obok nas już w pierwszych dniach naszego życia, - ponieważ świętowanie naszych narodzin odbywa się wśród toastów i brzęku kieliszków.
Gdy skończymy nasze życie prawdopodobnie alkohol będzie spożywany dla uczczenia naszej pamięci przez bliskie osoby przy okazji stypy.
A między tymi dwoma momentami będzie tysiące sytuacji, w których kufle piwa, lampki wina lub kieliszki wódki wywołują nastroje, wzruszenia, poczucie lekkości, rozluźnienie ekscytacji, uśmierzenie cierpień, rozweselenie rozczarowania, irytacje, gniew, ból, rozpacz, wstręt, lęk. Są wśród tych sytuacji noworoczne toasty, nastrojowe randki, parapetowe przyjęcia w nowym mieszkaniu, oblewanie awansu, wspólne śpiewy przy imieninowym stole, nocne męskie rozmowy, celebrowanie poważnych uroczystości i świąt, są przyjęcia dyplomatyczne czy wodowanie nowych statków.
Ale są również domowe noce pełne grozy i płaczu dzieci, rozpacz zdradzonych i bitych żon, śmiertelne wypadki samochodowe, poranny kac i delirium pełne lęku i halucynacji, samobójstwa i wątroby nie do uratowania.
Jest, więc oczywiste, że ten rodzaj płynów pełni szczególną rolę w naszym życiu i wywiera istotny wpływ na wielu ludzi. Dlatego warto poznać tajemnice działania substancji, która nadaje tym płynom moc decydującą o ich potężnym działaniu, a także uzyskać wiedzę, jak radzić sobie z problemami pojawiającymi się, gdy ta substancja staje się zbyt ważna dla człowieka 2. Alkohol w naszym kraju uwarunkowany jest historycznie, bowiem zawsze był traktowany jako lekarstwo na wszelkie schorzenia, formy zapłaty za świadczenia, symbol poddaństwa warstw upośledzonych i zarazem antidotum na zniewolenie3.
Nadużywanie napojów alkoholowych, pijaństwo i alkoholizm stanowią dziś bezsprzecznie jeden z najpoważniejszych problemów ogólnoświatowych. Zjawisko to jednak w naszym społeczeństwie urasta do szczególnych rozmiarów. Stwarzając problem niezmiernie złożony i trudny do przezwyciężenia. Znajomość szkodliwych następstw nadużywania alkoholu jest bardzo dawna, gdyż alkohol towarzyszył społeczeństwom pierwotnym, był istotnym elementem obrzędów magicznych, ceremonii, ważnych dla życia szczepu czy rodzinny wydarzeń, ale surowy zakaz picia obowiązywał młodych wojowników. W starożytności znajdujemy opis zarówno ostrego zatrucia alkoholem, jak i niektórych skutków jego nadużywania. Poglądy na charakter i istotę następstw nadużywania alkoholu w ciągu dziejów ulegały znacznej ewolucji. W naświetleniu tych zagadnień dominowało przez wieki podejście czysto moralne: nadużywanie alkoholu traktowano jako zachowanie się grzeszne, bądź stanowiące przejaw słabej woli. Z czasem jednak zaczynało się kształtować podejście do traktowania niektórych następstw spożycia alkoholu jako choroby. Proces ten szczególnie zaznaczył się w XIX wieku. Ważną rolę odegrał tu lekarz szwedzki Magnus Huss, ponieważ to on jako pierwszy zdefiniował alkoholizm jako chorobę w książce
pt. „ Alkoholizm przewlekÅ‚y” w 1849 r 4.
Kategoria : Historia Alkoholizmu | Comment (0)
.: Tematy :.
.: Links :.
.: Ads :.
Loading...
.: Login :.
.: Rejestracja :.
.: Retrieve password :.
.: Kategorie :.
.: Tags :.
XMC.pl CV Japonia Ekonometria Psychologia Pianino Gitara Wedkarstwo